180330205351945149246392941979-o

Inwestowanie pasywne to jedna z najprostszych metod budowania kapitału w długim terminie. Nie wymaga codziennego śledzenia rynku ani podejmowania skomplikowanych decyzji. Opiera się na założeniu, że w dłuższej perspektywie cały rynek rośnie, a najważniejsze jest cierpliwe trzymanie się planu.

Polega ono na zakupie odpowiednio przygotowanego portfela inwestycyjnego i utrzymywaniu go przez lata, bez aktywnego zarządzania. Taki portfel najczęściej składa się z funduszy ETF na akcje i obligacje, dobranych w zależności od tego, jak duże ryzyko chcesz podejmować. Inwestor pasywny nie próbuje „pokonać rynku”, ale dąży do osiągania solidnych, rynkowych wyników. Według danych S&P Global (SPIVA) około 90% funduszy aktywnych w USA i Europie przegrywa w długim terminie z indeksami giełdowymi. Dlatego dla wielu osób zakup ETF-a, np. na indeks S&P 500 (500 największych publicznych spółek w USA), oznacza lepsze efekty i mniej czasu poświęconego na inwestowanie.

Dlaczego ETF-y?

• Są tanie, a niskie koszty mają ogromne znaczenie w długim terminie.
• Są wygodne – indeksy same wymieniają słabsze spółki na lepsze.
• Zapewniają natychmiastową dywersyfikację: kupując jeden ETF na S&P 500, zyskujesz pośredni udział we wszystkich 500 spółkach.
• Oferta ETF-ów jest szeroka – obejmuje rynki akcji, obligacji, surowców, złota, kryptowalut i wiele innych.

Ile można zarobić?

Na wykresie indeksu S&P 500 widać, że w ciągu 37 lat średnioroczna stopa zwrotu wynosiła około 11,5%. Inwestycja 10 000 USD urosła w tym czasie do 606 960 USD. Wystarczyło kupić ETF i trzymać go długoterminowo. Warto jednak pamiętać, że inwestowanie pasywne nie gwarantuje stałego wzrostu. W zależności od momentu wejścia na rynek, na zyski można czekać nawet kilkanaście lat (na wykresie okres zaznaczony na czerwono), a po drodze pojawiają się okresy strat. To strategia zdecydowanie długoterminowa.

A co z ryzykiem?

Choć zasada „kup i trzymaj” brzmi prosto, trzeba być przygotowanym na duże spadki. Dla przykładu w okresie od października 2007 do marca 2009 inwestycja w S&P 500 straciła na wartości około 58%. Historycznie rynek odrabiał takie straty, ale nie każdy inwestor potrafi to wytrzymać. Wielu sprzedaje w najgorszym możliwym momencie. Dlatego często do portfela dodaje się ETF-y na obligacje – zmniejszają potencjalny zysk, ale łagodzą spadki i stabilizują portfel.

Budowę pasywnego portfela zaczynamy od ustalenia proporcji pomiędzy częścią bezpieczną, a ryzykowną. Każdy inwestor ma inną skłonność i zdolność do ryzyka oraz różne cele i horyzont inwestycyjny, dlatego podział portfela musi być dopasowany do indywidualnego profilu ryzyka. Zbyt wysoki poziom ryzyka portfela może prowadzić do nadmiernych strat, a zbyt niski – do niewystarczających wyników. Poniżej znajdziesz dwie proste metody, które pomagają określić udział obu części portfela.

•  „100” minus Twój wiek, czyli jedna z najbardziej popularnych metod:
  Prosta zasada: część ryzykowna portfela = 100 minus Twój wiek.
  Przykład: Masz 40 lat → ryzykowne 60%, bezpieczne 40%.
• Możesz także skorzystać z poniższej tabelki, biorącej pod uwagę Twój profil ryzyka z ankiety odpowiedniości BDM w skali 1-7.

Powyższe metody to tylko punkt odniesienia. Przy ustaleniu udziału instrumentów bezpiecznych i ryzykownych, musisz wziąć także pod uwagę inne czynniki: cel i horyzont inwestycji, planowane większe wydatki, swoją sytuację finansową i nastawienie do ryzyka.

Bezpieczna część portfela ma za zadanie ograniczać jego zmienność i chronić przed dużymi spadkami wartości, choć zwykle wiąże się to z niższym potencjałem zysku. Najważniejszymi elementami tej części portfela są obligacje oraz ETF-y obligacyjne. Listę dostępnych ETF-ów wraz z materiałami edukacyjnymi, znajdziesz w opracowaniu znajdującym się na samym dole niniejszej strony edukacyjnej (Bezpieczna część portfela – obligacje). Uzupełnieniem części bezpiecznej mogą być także polskie obligacje korporacyjne, pod warunkiem odpowiedniej dywersyfikacji oraz przeprowadzenia solidnej analizy kredytowej emitentów.

Jakie ETF-y obligacyjne kupować?

• Polska czy zagranica?

  Zagraniczne ETF-y obligacyjne dają bardzo szeroki wybór, jednak to polskie ETF-y na obligacje wydają się być bardziej optymalnym rozwiązaniem dla rodzimego inwestora. Po pierwsze, polski rynek zwykle oferuje wyższe stopy procentowe niż kraje strefy euro czy Stany Zjednoczone. Po drugie, dla inwestora oszczędzającego w złotówkach ekspozycja na obcą walutę wprowadza dodatkowe ryzyko, które część bezpieczna portfela powinna ograniczać.

• Obligacje ze stałym czy zmiennym oprocentowaniem?

  Na rynku dostępne są ETF-y na dwa główne typy obligacji. Pierwsze to obligacje o zmiennym oprocentowaniu, których wartość zwykle niewiele się waha, a zysk pochodzi głównie z odsetek. Drugie to obligacje o stałym oprocentowaniu, znacznie bardziej wrażliwe na zmiany stóp procentowych. Dają one zysk nie tylko z odsetek, ale także ze wzrostu ceny obligacji, gdy stopy procentowe spadają. Mechanizm ten działa jednak również w drugą stronę — przy wzroście stóp procentowych ich wartość może spadać, co oznacza wyższe ryzyko i większą zmienność portfela. Wybór zależy od preferowanego poziomu ryzyka. W długim terminie obligacje stałokuponowe często wypadały korzystniej, natomiast w krótkim horyzoncie lepiej sprawdzają się obligacje zmiennokuponowe przy podwyżkach stóp, a obligacje stałokuponowe — przy obniżkach stóp.

Część ryzykowna w portfelu pasywnym powinna opierać się głównie na ETF-ach pokrywających szerokie rynki akcyjne. Pozwala to ograniczyć ryzyko specyficzne związane z pojedynczymi spółkami i daje ekspozycję na całą gospodarkę – globalną lub krajową.

• W co inwestować?

  Do dyspozycji masz ETF-y na rynek akcyjny polski, amerykański, europejski, dużo innych regionalnych, a nawet ETF „na cały świat”. Listę dostępnych ETF-ów wraz z materiałami edukacyjnymi, znajdziesz w opracowaniach znajdujących się na samym dole niniejszej strony edukacyjnej (Ryzykowna część portfela – indeksy akcyjne).

  Naszym zdaniem, z punktu widzenia polskiego inwestora, najlepszym rozwiązaniem jest podział części ryzykownej portfela pomiędzy rynek polski i amerykański. Portfel nie tylko wykazuje wtedy mniejsze wahania, ale również oszczędza inwestorowi pokusy, aby przeważać rynek, który jego zdaniem może w najbliższym czasie przynieść wyższe stopy zwrotu. Według naszych obliczeń, optymalny podział ryzykownej części portfela wygląda następująco:

  • ETF na WIG20 10%
  • ETF na mWIG40 20%
  • ETF na sWIG80 20%
  • ETF na S&P500 50%

  Na poniższym wykresie przedstawiamy wyniki portfela składającego się w 50% z amerykańskiego indeksu akcyjnego S&P500 oraz 50% indeksu WIG (dane historyczne dla indeksów mWIG40 i mWIG80 są ograniczone):

• Szeroki rynek akcyjny czy indeksy tematyczne?

  Jeśli uważasz, że niektóre branże mogą rosnąć szybciej niż szeroki rynek, możesz przeznaczyć część portfela ryzykownego na ETF-y sektorowe (np. sztuczna inteligencja, OZE, energia jądrowa i wiele innych). Listę dostępnych ETF-ów sektorowych wraz z materiałami edukacyjnymi, znajdziesz w opracowaniach znajdujących się na samym dole niniejszej strony edukacyjnej (Ryzykowna część portfela – akcje tematycznie oraz pozostałe). Możesz także skorzystać z naszej strategii doradztwa inwestycyjnego „Globalne Trendy ETF”, w której wybieramy najlepsze tematy inwestycyjne na najbliższe lata – LINK.

• Co z ryzykiem walutowym?

  ETF-y na rynki zagraniczne mogą być zabezpieczone walutowo lub nie. Zabezpieczenie zmniejsza zmienność, ale wiąże się z dodatkowym kosztem, który często przekracza 0,5% rocznie. Z kolei brak zabezpieczenia daje naturalną ochronę w okresach spadków — w trudnych czasach dolar zwykle się umacnia, co częściowo kompensuje straty na zagranicznych akcjach. Naszym zdaniem w portfelu pasywnym optymalne jest inwestowanie w akcje na rynkach zagranicznych bez zabezpieczenia walutowego, a w rynek polski — w złotówkach.

Kiedy inwestować?

Wielu inwestorów zwleka z inwestycją, obawiając się spadków cen lub niepewności rynkowej, i zastanawia się, czy nie poczekać na „lepszy moment”. Tymczasem rynki akcyjne w długim terminie mają naturalną tendencję do wzrostu, dlatego próba wyczucia idealnego momentu wejścia zwykle przynosi gorsze efekty niż konsekwentne działanie. Regularne wpłaty pomagają ograniczyć wahania stóp zwrotu i zmniejszyć stres związany z „timingiem” rynku. Rozkładanie w czasie jednej dużej inwestycji tylko po to, by przeczekać niepewność, rzadko okazuje się opłacalne — statystycznie lepszym rozwiązaniem jest rozpoczęcie inwestowania jak najszybciej i trzymanie się ustalonego planu.

Rebalancing

Po zbudowaniu portfela warto regularnie dostosowywać jego skład do pierwotnych proporcji aktywów bezpiecznych do ryzykownych, czyli przeprowadzać „rebalancing”. Jest to istotne, ponieważ utrzymanie ustalonych proporcji w czasie silnych wzrostów akcji pozwala zrealizować zyski i ogranicza ryzyko nadmiernej koncentracji akcji w portfelu po zakończeniu trendu wzrostowego. W okresie spadków na rynkach akcyjnych, rebalancing umożliwia uśrednienie ceny zakupów i mocniejsze odbicie portfela po zakończeniu spadków cen akcji. Aby ograniczyć koszty transakcji, warto wcześniej ustalić dopuszczalne odchylenia od pożądanych proporcji, np. o ±5/10%. Rebalancing można wykonywać także okresowo, np. półrocznie czy corocznie — niektórzy inwestorzy wybierają daty symboliczne, np. w dniu swoich urodzin.