PAP

Związek Pracodawców Branży Vapingowej pośród organizacji jednogłośnie przeciwnych projektowi ustawy UD213 (MediaRoom)

Apel o wycofanie projektu i rozpoczęcie prac nad spójną strategią ograniczania palenia papierosów.

Kilkanaście organizacji społecznych, branżowych i eksperckich - w tym Związek Pracodawców Branży Vapingowej - zgłosiło dziesiątki uwag do projektu UD213 i zgodnie apeluje o jego wycofanie z procesu legislacyjnego. Organizacje ostrzegają, że projekt nie rozwiązuje problemu uzależnienia od palenia tytoniu, a zamiast tego pogrąży rynek w chaosie regulacyjnym, wzmocni szarą strefę, zmniejszy wpływy budżetowe i zagrozi tysiącom miejsc pracy.

Podkreślają również, że skala zastrzeżeń zgłoszonych w konsultacjach ujawnia brak spójnej, opartej na danych strategii państwa dotyczącej ograniczania palenia i redukcji szkód. Projekt UD213 jest - zdaniem organizacji - przykładem reaktywnego, niespójnego i doraźnego stanowienia prawa.

Niebezpieczne uprawnienia Biura ds. Substancji Chemicznych

Duże kontrowersje budzą przepisy dające Biuru ds. Substancji Chemicznych nieograniczoną możliwość kierowania produktów do kosztownych badań na koszt przedsiębiorcy, bez kryteriów proporcjonalności. Koszt badania określono na ok. 17 tys. zł, choć rzeczywisty koszt to ok. 150 zł, brak szybkiej ścieżki odwoławczej i automatycznego zwrotu kosztów, możliwość blokowania legalnych produktów na czas nieoznaczony.

Biuro, na podstawie tak skonstruowanych przepisów, zyskuje praktyczną dowolność decydowania o istnieniu bądź zamknięciu danej legalnej firmy. Nie ma żadnych kryteriów, na podstawie których Biuro oceni, czy dany produkt stanowi zagrożenie, zaś od jego decyzji wstrzymującej działalność danego podmiotu nie przysługuje żadne odwołanie. Biuro będzie jednocześnie prokuratorem i sędzią, zaś firmy nie mają możliwości odwołania się od tak podjętych, arbitralnych decyzji. Organizacje oceniają te mechanizmy jako nieproporcjonalne, szkodliwe i sprzyjające rozwojowi czarnego rynku.

Brak solidnych podstaw naukowych

Organizacje podnoszą, że projekt powstał bez wystarczającego uzasadnienia naukowego i nieproporcjonalnie do deklarowanych celów zdrowotnych. Wskazują na: brak dowodów, że zakaz smaków w woreczkach nikotynowych ograniczy użycie przez młodzież, ignorowanie zasadniczych różnic w szkodliwości między papierosami a wyrobami bezdymnymi, traktowanie wszystkich produktów nikotynowych jednakowo, wbrew aktualnej wiedzy naukowej i logice nowoczesnej polityki zdrowotnej [1].

W krajach, które skutecznie obniżają liczbę palaczy, to produkty o niższej szkodliwości odgrywają kluczową rolę w redukcji szkód i wspieraniu wyjścia z nałogu tytoniowego.

Zakaz smaków i woreczków nikotynowych - uderzenie w skuteczne narzędzia wyjścia z nałogu

Największe zastrzeżenia budzi planowany zakaz smaków innych niż tytoniowe w saszetkach nikotynowych.

Smak jest jednym z kluczowych czynników skłaniających dorosłych palaczy do wyboru produktów o niższym ryzyku i utrzymania abstynencji od papierosów.

Badania (np. "Merci la Vape", 2023) pokazują, że 88% byłych palaczy wskazuje smaki nietytoniowe jako element wspierający rzucenie palenia. Ten mechanizm działa również w przypadku woreczków nikotynowych.

Pozostawienie wyłącznie wariantu tytoniowego zwiększa ryzyko powrotu do palenia, ponieważ smak tytoniu jest dla wielu osób wyzwalaczem uzależnienia.

Zakaz jednorazowych e-papierosów - dublowanie prawa UE i generowanie niepotrzebnych kosztów

Organizacje zwracają uwagę, że zakaz jednorazowych e-papierosów jest zbędny, ponieważ te produkty i tak zostaną wycofane z rynku w całej UE od 18 lutego 2027 r. na mocy rozporządzenia bateryjnego (UE) 2023/1542.

Mimo to projekt: nakłada obowiązek kosztownej notyfikacji w KE, wprowadza 6-miesięczne vacatio legis, generuje niepotrzebne obciążenia administracyjne i niepewność biznesową.

Wzrost szarej strefy, utrata wpływów podatkowych i miejsc pracy

Po dotychczasowych zaostrzeniach prawa legalna sprzedaż podów i jednorazowych e-papierosów spadła o 91-97%, co dowodzi masowej migracji konsumentów do nielegalnego rynku.

Projekt UD213: zredukowałby dochody państwa o ok. 200 mln zł już w 2026 r., zlikwidowałby ponad 110 mln zł wpływów z akcyzy rocznie z saszetek nikotynowych, zagroziłby miejscom pracy w całej branży - szczególnie w regionach, takich jak Radom i Augustów.

Jednocześnie wzrost szarej strefy oznacza napływ niekontrolowanych produktów o skrajnie wysokich stężeniach nikotyny, jak pokazują przykłady Belgii i Holandii.

Brak spójności regulacyjnej - niejasne priorytety rządu

Mimo zapowiedzi rząd nie przedstawił projektu UD308 dotyczącego akcyzy, który miał uporządkować system podatkowy. Obecne przepisy powodują nierówną konkurencję, faworyzując wkłady do podgrzewaczy indukcyjnych, które nie są objęte nowymi stawkami akcyzy.

Projekt UD213 nie wpisuje się więc w żadną spójną politykę - to kolejna wybiórcza regulacja wprowadzana bez analizy skutków.

Organizacje apelują o wycofanie projektu i stworzenie nowoczesnej strategii państwa

Wszystkie organizacje podkreślają, że projekt UD213 powinien zostać wycofany, a jego miejsce powinna zająć długofalowa strategia, uwzględniająca: różnicowanie produktów zgodnie z ich rzeczywistą szkodliwością, współpracę rządu z ekspertami, branżą i organizacjami społecznymi, przeznaczenie części wpływów z akcyzy na profilaktykę i leczenie uzależnień.

Tylko takie, oparte na danych, podejście może realnie zmniejszyć liczbę palaczy w Polsce i poprawić zdrowie publiczne. Projekt UD213 oddala Polskę od tego celu.

Maciej Powroźnik, prezes Związku Pracodawców Branży Vapingowej

[1] https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD010216.pub10/

Źródło informacji: Związek Pracodawców Branży Vapingowej

UWAGA: Za materiał opublikowany przez redakcję PAP MediaRoom odpowiedzialność ponosi jego nadawca, wskazany każdorazowo jako "źródło informacji".