PAP

Współpraca międzynarodowa i korzystanie ze sprawdzonych wzorców - kluczem do sukcesu zielonej transformacji (MediaRoom)

188 mln euro na realizację projektów dotyczących czterech obszarów: klimatu, energii, przyrody i gospodarki o obiegu zamkniętym jest do rozdysponowania w ramach programu Zielona Transformacja - poinformowali przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska jako operatora programu oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który będzie odpowiadał za jego wdrażanie.

Inauguracja programu, którego celem jest wsparcie zielonej transformacji i budowanie bardziej odpornego społeczeństwa, odbyła się 30 września podczas konferencji, która zgromadziła również przedstawicieli Państw-Darczyńców oraz przyszłych beneficjentów. Uczestniczyli w niej m.in. zagraniczni goście: Snorre Erichsen Skjevrak, sekretarz stanu w Ministerstwie Energii Norwegii i Fri?rik Jónsson, ambasador Islandii w Polsce.

"Celem jest, aby program zielonej transformacji mógł przyczynić się do bardziej zróżnicowanej, bardziej konkurencyjnej i bezpieczniejszej przyszłości poprzez ograniczenie emisji, poprawę efektywności energetycznej, rozwój rozwiązań w zakresie energii odnawialnej oraz wzmocnienie odporności na zmiany klimatu i zarządzania środowiskiem. W centrum tego jest nasza ścisła współpraca" - podkreślił w swojej wypowiedzi Snorre Erichsen Skjevrak.

Na wagę współpracy w dążeniu do założonych celów wskazywał też Fri?rik Jónsson, ambasador Islandii w Polsce.

"Kluczową rzeczą, o której należy pamiętać, jest to, że zielona transformacja nie dotyczy po prostu technologii. Chodzi o współpracę, innowacje, badania i dzielenie się wiedzą. I właśnie tam dotacje EOG mogą coś zmienić. Partnerstwo to stanowi doskonałe ramy wymiany doświadczeń i opracowywania praktycznych rozwiązań" - mówił.

Program będzie zasilany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG) - w kwocie 160 mln euro. 28 mln euro pochodzi z budżetu państwa polskiego. Pierwsze nabory mają zostać ogłoszone w czwartym kwartale tego roku, czyli już wkrótce. Okres kwalifikowalności programu kończy się w kwietniu 2031 r.

Krzysztof Bolesta, sekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska poinformował, że przygotowywanych jest dziewięć naborów. Mają one dotyczyć: odporności i zielonej transformacji miast, edukacji ekologicznej w zakresie łagodzenia i adaptacji do zmian klimatu, wsparcia inwestycyjnego dla lokalnych społeczności energetycznych, technologii wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS), magazynowania energii dla rozwoju OZE, geotermii, cyrkularnego zarządzania wodą, gospodarki o obiegu zamkniętym oraz ochrony bioróżnorodności i ekosystemów. Cały program obejmuje cztery obszary: klimat, przyroda, gospodarka o obiegu zamkniętym i energia.

"To jest właśnie zaleta tego programu, że wybieramy do współpracy takie obszary, które są ważne dla wszystkich stron. Te wszystkie obszary były pomyślane tak, żeby Polsce pomagać w realizacji celów polityki unijnej" - zaznaczył wiceminister.

Dodał, że zakres programu został dobrany tak, aby odpowiadał zarówno na potrzeby transformacji klimatycznej, jak i na kwestie bezpieczeństwa. Wskazał m.in. na rozwój własnych źródeł energii oraz technologie CCS, które - jego zdaniem - mogą pomóc w utrzymaniu części energochłonnego przemysłu w Polsce.

Według Doroty Zawadzkiej-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW, istotną wartością programu jest możliwość korzystania z doświadczeń Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.

"Środki norweskie to przede wszystkim środki na działania miękkie, ale również na działania inwestycyjne. To również środki, które uczą nas i przekazują wiedzę o dobrych praktykach, o dobrych projektach, o dobrych rozwiązaniach z krajów-darczyńców" - powiedziała.

Jak poinformowała prezes Zawadzka-Stępniak, w bieżącym programie wsparcie otrzymają m.in. działania związane z rozwojem społeczności energetycznych.

"To niezwykle ważny obszar w świetle sytuacji geopolitycznej, ale również budowy odporności i bezpieczeństwa naszego kraju" - zaznaczyła.

"Wiemy, z jakim wyzwaniem mierzymy się, jeśli chodzi o walkę z dezinformacją, m.in. klimatyczną" - powiedziała prezes NFOŚiGW, wskazując edukację jako jeden z istotnych elementów programu. Podkreśliła również, że realizowane projekty mają nie tylko przynosić konkretne efekty ekologiczne i klimatyczne, ale także społeczne.

Interesującym elementem konferencji był panel dyskusyjny "Współpraca międzynarodowa w projektach MF EOG i NMF - perspektywa Państw Darczyńców", w którym udział wzięli: Michael Steinfeld, Norweska Dyrekcja ds. Zasobów Wodnych i Energii, Andr, Kammerud, Norweska Agencja Środowiska i Katrín Jónsdóttir, Islandzkie Centrum Badań - RANNIS.

Strona norweska wskazała, że współpraca między Norwegią a Polską jest bardzo bliska, w szczególności w obszarze energetyki. Norweski gaz pokrywa obecnie ponad 40 proc. zużycia gazu w Polsce. Norwegia zadeklarowała gotowość do dzielenia się doświadczeniami związanymi z CCS z Polską. W prace dotyczące Funduszy EOG i Norweskich zaangażowana jest Gassnova, norweska instytucja doradcza rządu w zakresie technologii CCS. Islandia z kolei ma ogromne doświadczenie w dziedzinie geotermii i chce się tym know-how podzielić z polskimi partnerami.

Głównym celem środowej konferencji inaugurującej program było przedstawienie jego zakresu, obszarów wsparcia oraz praktycznych informacji dotyczących przygotowania projektów. Przedstawione zostały wymagania dotyczące wnioskodawców, możliwości finansowania poszczególnych projektów oraz inne szczegóły dotyczące konkretnych naborów.

O wsparcie będą mogły ubiegać się m.in. samorządy, instytucje publiczne, przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe oraz jednostki naukowe.

Czas na złożenie wniosku to trzy miesiące, nie jest on jednak liczony od daty ogłoszenia naboru. Zainteresowani będą mieli jeszcze miesiąc na zapoznanie się z możliwościami, z warunkami, z załącznikami do naboru i na przygotowanie dokumentacji.

W ramach części klimatycznej programu Zielona Transformacja zaplanowano dwa nabory o łącznej wartości ok. 156 mln zł. Pierwszy, dotyczący zielonej transformacji miast, obejmie m.in. retencję wód, ograniczanie miejskich wysp ciepła, zieloną infrastrukturę i rozwiązania oparte na przyrodzie. Wnioskodawcami mogą być jednostki samorządu terytorialnego. Drugi ma wspierać edukację i podnoszenie świadomości w zakresie zmian klimatu, m.in. poprzez projekty realizowane przez samorządy, szkoły, biblioteki, muzea i NGO (jako partnerzy z JST lub instytucjami edukacyjnymi). Dofinansowanie może wynieść do 85 proc. kosztów kwalifikowanych.

W obszarze energii zaplanowano cztery nabory dotyczące społeczności energetycznych (dla istniejących klastrów energetycznych, spółdzielni energetycznych, obywatelskich społeczności energetycznych oraz JST i ich związków działających na rzecz społeczności energetycznych); technologii CCUS (dla przedsiębiorców i instytucji badawczych); magazynowania energii (wnioskować mogą przedsiębiorcy działający w sektorze OZE, z wyłączeniem operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych) i geotermii (dla JST i ich związków, przedsiębiorstw oraz spółek komunalnych) . Łącznie przeznaczono na nie blisko 360 mln zł. Dofinansowanie wyniesie do 65-85 proc. kosztów kwalifikowanych.

Ponad 42,5 mln zł trafi na ochronę bioróżnorodności i ekosystemów. Dofinansowane będą m.in. projekty dotyczące ochrony gatunków, odbudowy ekosystemów, korytarzy ekologicznych i retencji. Wsparcie wyniesie do 85 proc. kosztów, a projekty będą musiały zawierać komponent edukacyjny. Mogą się o nie ubiegać JST, organizacje pozarządowe, podmioty publiczne odpowiedzialne za ochronę przyrody, uczelnie i instytuty badawcze.

Zaplanowano także dwa nabory dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym. W sektorze wodnym, z budżetem blisko 34 mln zł, wsparcie otrzymają projekty ograniczające straty i zużycie wody oraz zwiększające jej ponowne wykorzystanie. Wnioskodawcami mogą być samorządy, spółki komunalne i przedsiębiorcy.

Drugi nabór z budżetem blisko 8,5 mln zł dotyczy cyrkularnego budownictwa - m.in. ponownego wykorzystania materiałów, projektów pilotażowych i badań. O środki będą mogły ubiegać się podmioty publiczne i prywatne, samorządy, NGO, uczelnie i instytuty badawcze oraz małe, średnie i duże firmy. Dofinansowanie w obu naborach wyniesie do 85 proc. kosztów kwalifikowanych.

Podczas konferencji uczestnicy mogli również zapoznać się z możliwościami współpracy z partnerami z Norwegii i Islandii oraz doświadczeniami beneficjentów poprzedniej edycji programu.

Źródło informacji: PAP MediaRoom

UWAGA: Za materiał opublikowany przez redakcję PAP MediaRoom odpowiedzialność ponosi jego nadawca, wskazany każdorazowo jako "źródło informacji".