Bezpieczeństwo gazowe Polski zależy także od cen paliwa i skali importu (MediaRoom)

PRO PAP-EKO-MAKRO GEN ZLECONE-PAP-OTS 2026-11-20

Bezpieczeństwo gazowe Polski zależy także od cen paliwa i skali importu (MediaRoom)

Zmiana kierunków dostaw zmniejszyła ryzyko niedoboru gazu w Polsce, ale nawet przy pełnych magazynach polski przemysł pozostaje narażony na skoki cen, gdy Europa i Azja konkurują o ładunki LNG - wskazali eksperci podczas debaty Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych (DISE). Ich zdaniem dopóki gaz stabilizuje krajową energetykę, kluczowa pozostaje ochrona morskich szlaków dostaw, a zależność od importu mogą stopniowo ograniczać elektryfikacja ciepła w przemyśle i produkcja krajowego biometanu. Kamil Moskwik, analityk rynku energii, otwierając debatę DISE, przypomniał, że Polska odeszła od importu gazu z Rosji w 2022 roku, zwiększając możliwości zakupu tego paliwa. Jednocześnie bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju coraz bardziej zależy od dostaw morskich i cen kształtowanych na globalnym rynku. Moskwik zwrócił uwagę, że konsekwencje tej zmiany opisuje raport DISE "Wymiary bezpieczeństwa zaopatrzenia w gaz ziemny: polska transformacja energetyczna, dostawy i geopolityka". Jego publikacja była okazją do debaty o tym, jak zapewnić Polsce gaz na czas transformacji, utrzymać jego cenę na poziomie akceptowalnym dla odbiorców i stopniowo ograniczać zapotrzebowanie na import. Jak wskazał Moskwik, autorzy raportu przewidują, że gaz będzie odgrywał największą rolę w polskiej gospodarce do połowy lat 30.  "W tym okresie elektrownie i ciepłownie gazowe mają wspierać rozwój odnawialnych źródeł energii i uzupełniać ich produkcję, kiedy wymaga tego system. Polska musi więc jednocześnie zabezpieczyć dostawy paliwa i inwestować w rozwiązania, które pozwolą rzadziej po nie sięgać". Przywołując sytuację z 2022 roku, analityk zauważył, że gaz do polskich odbiorców płynął, ale gwałtowny wzrost jego cen uderzył w konkurencyjność gospodarki. Dr Marcin Sienkiewicz z Towarowej Giełdy Energii (TGE) zwrócił uwagę na pozorną sprzeczność. Wskazał, że polskie magazyny były wypełnione niemal w 100 proc., co wyróżniało Polskę w Unii Europejskiej, a zarazem krajowe ceny hurtowe należały do najwyższych w Europie.  "Jedną z przyczyn jest silny związek polskich notowań z rynkami Holandii i Niemiec. Kiedy tam pojawia się nierównowaga między podażą a popytem, jej skutki odczuwa także polski przemysł, nawet jeśli w kraju gazu fizycznie nie brakuje" - wyjaśnił. Zwrócił uwagę, że coraz większą rolę w równoważeniu europejskiego rynku odgrywa skroplony gaz ziemny (LNG). Ładunek można skierować do różnych portów, co rozszerza wybór dostawców, ale też sprawia, że europejscy kupujący konkurują o paliwo z odbiorcami w innych częściach świata. Dodał, że większa zmienność cen może być trwałą cechą tego rynku. Dla przedsiębiorstwa zużywającego gaz oznacza to, że równie ważna jak dostęp do surowca staje się możliwość wcześniejszego ustalenia kosztu zakupu. Sienkiewicz przypomniał też, że TGE publikuje indeksy cenowe wykorzystywane w umowach między dostawcami a dużymi odbiorcami. "Pytanie dotyczy tego, czy polskie notowania mogą stać się punktem odniesienia również dla Europy Środkowej i Wschodniej. Aby tak się stało, trzeba zadbać o konkurencyjność w segmencie hurtowych dostaw gazu do Polski oraz wzmacniać płynność rynku giełdowego.  Dr Sienkiewicz zwrócił uwagę, że giełda wydłużyła już sesję na rynku dnia bieżącego do godz. 20 i umożliwiła kontraktowanie gazu w dłuższym horyzoncie czasowym - w ramach instrumentów rocznych okres ten zwiększył się z dwóch do czterech lat. Jak zauważył ekspert, mimo rozszerzenia oferty w omawianym okresie obroty terminowe spadały, a bieżące rosły. "Po części wynika to z sezonowości zakupów, a częściowo z ostrożności firm wobec niepewnej sytuacji międzynarodowej" - ocenił. Według raportu nowe moce produkcyjne LNG, przede wszystkim w USA, zwiększą podaż i konkurencję między eksporterami. Równocześnie może wzrosnąć przewaga jednego kierunku dostaw. Zuzanna Nowak, dyrektorka wykonawcza w Impulse Institute, odniosła tę prognozę do obaw o skalę polskiego importu z USA, podkreślając różnicę między dawną zależnością od rosyjskich gazociągów a zakupem amerykańskiego LNG. "Polska dysponuje dziś większymi możliwościami importu, a polityczne wstrzymanie dostaw z USA wymagałoby szeregu działań prawnych. Bardziej bezpośrednio odbiorcy odczuwają ryzyko wpisane w warunki handlowe" - oceniła. Dodała, że nawet prawidłowo realizowany kontrakt wieloletni może oznaczać wyższy rachunek, jeżeli cenę powiązano ze zmiennym indeksem, ponieważ na ceny wpływają także kontrakty zawierane w Azji. Nowak pokazała tę współzależność na przykładzie kryzysu w rejonie cieśniny Ormuz. Wskazała, że kraj, który nie kupuje gazu z Zatoki Perskiej, może zapłacić za niego więcej, gdy inni importerzy zaczną szukać zastępczych dostaw. "Udrożnienie szlaku żeglugowego rozwiązuje tylko część problemu, ponieważ naprawa uszkodzonej infrastruktury wymaga czasu" - zauważyła. Ekspertka zwróciła też uwagę na pozycję Polski w regionie. "Część sprowadzanego przez nas gazu trafia do sąsiadów, więc utrzymanie ciągłości dostaw jest wspólnym interesem kilku państw i argumentem Polski w rozmowach z partnerami" - zaznaczyła. Eksperci debatowali również o zakłóceniach w łańcuchach dostaw. Obok Bałtyku wymienili Zatokę Perską, Zatokę Adeńską i Morze Czerwone oraz cieśniny Ormuz i Bab al-Mandab. Jak zauważył kmdr por. dr hab. Rafał Miętkiewicz, wykładowca Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni i ekspert Instytutu Polityki Energetycznej, Polska ma ograniczone możliwości samodzielnej ochrony odległych szlaków, którymi płyną surowce, ale ma wpływ na sposób działania sojuszu. "NATO jest taką platformą, którą można skutecznie wykorzystać do tego, żeby się włączyć w kształtowanie tego bezpieczeństwa. Na Bałtyku szczególnym wyzwaniem są zagrożenia hybrydowe i ochrona infrastruktury krytycznej" - powiedział. Kmdr Miętkiewicz wskazał na powstające Centrum Bezpieczeństwa Morskiego, które ma łączyć informacje służb i operatorów infrastruktury, w tym Baltic Pipe. "Znaczenie tej zmiany polega na dwustronnym przepływie informacji. Operator gazociągu może otrzymać ostrzeżenie, ale może też przekazać własne obserwacje, które pomogą służbom ocenić sytuację na morzu. W okresie modernizacji floty wsparciem mają być również dane satelitarne i narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję" - wyjaśnił. Dodał, że Polska rozwija zdolności i wykazuje determinację w ochronie infrastruktury krytycznej, a jednocześnie uczy się wykorzystywać nowoczesne technologie oraz własne konstelacje satelitarne. "To też jest niezwykle istotne w kształtowaniu bezpieczeństwa na polskich obszarach morskich i nie tylko" - ocenił wykładowca. Istotnym wątkiem debaty była poruszona w raporcie kwestia uruchomienia dodatkowych źródeł mocy. Jednocześnie występują godziny z nadwyżkami energii, ujemnymi cenami i przymusowym ograniczaniem produkcji. Stąd znaczenie magazynów energii i ciepła oraz dostosowywania popytu do dostępnej podaży. W raporcie wskazano, że w dłuższej perspektywie zużycie gazu mają ograniczać także poprawa efektywności energetycznej i elektryfikacja. Tam, gdzie trudno zastąpić paliwo gazowe, część potrzeb mógłby pokryć krajowy biometan dostarczany istniejącą infrastrukturą. Dawid Trzeciak z Forum Energii zestawił potencjał biometanu ze skalą inwestycji i przypomniał, że w Polsce działają zaledwie dwie biometanownie.  Zdaniem analityka problem jest systemowy, bo z jednej strony aukcje dla instalacji powyżej 1 MW dają impuls do budowy zakładów, ale ich konstrukcja grozi zatrzymaniem produkcji na poziomie około 0,5 mld m3 w 2030 r. Inwestycje napotykają też sprzeciw społeczny związany z obawami przed uciążliwym zapachem, co od dawna jest nieaktualne, bo technologia nowych rozwiązań eliminuje ten problem.  "Biogaz jest odnawianym źródłem energii, w które inwestuje cała Europa, a Polska ma w tym zakresie ogromny potencjał produkcyjny z korzyściami dla wielu obszarów polskiej gospodarki oraz rozwoju local content. Dostawcami surowca do jego produkcji mogą być miejscowi rolnicy, natomiast odbiorcami m.in. elektrownie uruchamiane w szczycie zapotrzebowania, a także przemysł" - wyjaśnił eksport. Zapytany o jedną decyzję, która najbardziej poprawiłaby bezpieczeństwo gazowe Polski, Dawid Trzeciak wskazał na ułatwienie elektryfikacji produkcji ciepła w przemyśle, co w jego ocenie zmniejszy zależność Polski od importowanego gazu, zwiększając suwerenność energetyczną. Źródło informacji: PAP MediaRoom UWAGA: Za materiał opublikowany przez redakcję PAP MediaRoom odpowiedzialność ponosi jego nadawca, wskazany każdorazowo jako "źródło informacji".

wróć

Aby zobaczyć pełną listę komunikatów zaloguj się do BDM News.